Cor Donkers

Cor Donkers, geboren 19-12-1939 en overleden 01-02-2021.

“Ik ben eerder vakman dan kunstenaar”

Cor was een vertrouwde mens in Handel voor iedereen die hem bij leven hebben gekend. Hij zat graag op het sociaal bankje voor de MFA de Bron. Het mozaïek van dit bankje is door Cor ontworpen. Hij was vriendelijk en herkenbaar aan zijn onafscheidelijke pet. Voor kinderen had hij altijd een doosje TicTac op zak om uit te delen. Cor was geboren en getogen in Handel.

Anna Donkers-van de Ven, huisvrouw, geboren in Oirschot, en Johannes ( Has ) Donkers, loodgieter in Huize Padua ( psychiatrisch ziekenhuis ) , geboren in Boekel, waren zijn ouders. Zij kregen samen 11 kinderen en Cor was de derde in de rij. Afgezien van het oudste kind ( Jan, geboren in Boekel op de Logt ) zijn alle andere kinderen geboren in Handel op Landmeerseweg 11. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn 2 kinderen van het gezin gestorven. Zus Joke ( nog geen jaar oud ) en broer Joseph ( bijna 2 jaar oud). Zij waren  beide jonger dan Cor en hun overlijden heeft veel indruk op hem gemaakt. Hij vond hun overlijden onrechtvaardig. Deze ervaring heeft bijgedragen aan zijn kijk op de wereld waarin hij vaak onrecht zag.

De loopbaan van Cor begon al toen hij jong was. Hij tekende graag, dit was zijn grootste hobby. Hij won de derde prijs in een tekenwedstrijd die uitgeschreven was door het weekblad “De Sint Janklokken”( 1 ). Cor won daarmee een doos kleurpotloden en dat stimuleerde hem om te blijven tekenen. Zijn vader dacht niet dat tekenen hem een kostwinning op zou kunnen leveren en zag Cor liever naar de Ambachtsschool ( 2 ) gaan om een vak te leren. Hij ging daar het vak van timmerman leren en werd gediplomeerd timmerman. Hij is enige tijd in dit vak werkzaam geweest. Op de Ambachtsschool werd zijn tekenvaardigheid opgemerkt door zijn tekenleraar. Deze leraar had een stimulerende werking op Cor en de leraar speelde ook een rol in het verkrijgen van toestemming van zijn ouders om naar de kunstacademie in ‘s-Hertogenbosch te gaan.

Cor startte op de Koninklijke Academie voor Kunst en Vormgeving in ’s-Hertogenbosch. Hij was 15 jaar en daarmee de jongste in zijn klas toen hij daar met zijn opleiding begon. Hij wist er zich goed te handhaven. In een wedstrijd in Brussel, waar 4000 mensen aan deelnamen, won Cor de derde prijs. Dit werk van de wedstrijd werd ook in Parijs tentoongesteld. 15 Juli 1960 studeerde hij af aan de Koninklijke Academie met als specialisatie glaskunst/monumentale vormgeving. Met de prijs kon Cor zijn ouders laten zien dat hij met deze opleiding een vak had geleerd, waarmee hij in zijn levensonderhoud zou kunnen voorzien. De prijs gaf hem ook publiciteit.

Begeleiding door zijn voormalige docent op de academie, glazenier Marius de Leeuw uit Helvoirt, zorgde er voor dat Cor zich nog verder kon bekwamen in het vormgeven van glas. Met Marius ( hij was een bekend glazenier ) reisde hij door Nederland en maakte zo kennis met veel werken van de hand van Marius. Na zijn opleiding ging Cor aan het werk bij het schildersbedrijf Lelijveld in ’s-Hertogenbosch. Dit bedrijf maakte onder andere glas-in-lood ramen voor kerken in de Verenigde Staten. Cor heeft meegewerkt aan het ontwerpen en uitvoeren van deze werken. Vervolgens ging hij aan het werk bij Glasbewerkingsbedrijf Brabant in Tilburg ( dit bedrijf bestaat sinds 2024 niet meer ). Hier heeft hij 25 jaar gewerkt en werken van dit bedrijf zijn verspreid over heel Nederland terecht gekomen. Cor reisde met het openbaar vervoer naar Tilburg, maar op den duur werd dit steeds moeilijker voor hem. Uiteindelijk stopten zijn werkzaamheden daar en is vervolgens van huis uit verder gegaan met het maken van werken. In 40 jaar tijd heeft Cor 8000 ontwerpen voor glas-in-lood ramen en voor andere werken gemaakt. In de tijd na zijn werkzaamheden in Tilburg is hij nog erg productief geweest in het maken van werken. Cor had een werkplaats achter zijn ouderlijk huis. De eerste jaren na zijn afstuderen aan de academie waren geen vetpot. Materiaal en gereedschap waren duur en dit vroeg om creatieve oplossingen. Een voorbeeld hiervan was het verdunnen van Oost-Indische inkt met water, zodat hij er langer mee toe kon.

Voor Cor was tekenen zijn passie en dat is het ook altijd gebleven. Het vak van glazenier was vooral belangrijk voor het “nuttige”, dat wil zeggen om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien. Hij wilde de maatschappij niet op laten draaien voor zijn financiële situatie. Dit zou wel het geval zijn geweest als hij gebruik had gemaakt van de contra- prestatie/beeldend kunstenaar regeling ( 3 ). Cor vond het belangrijk om deel te nemen aan de maatschappij en zich daar ook door te laten inspireren. Hij beheerste vele technieken en dit leidde tot het maken van olieverf- en aquarelschilderijen; pentekeningen; gravures; mozaïeken en uiteraard glas-in-lood werken. Zijn werkterrein/onderwerp strekte zich uit van “geboortekaartje tot een grafsteen en alles wat er tussen zit”. Het maken van een ontwerp was steeds uniek, Cor wilde zich niet herhalen in zijn ontwerpen. Hij deed niet aan productiewerk. Daarnaast beschouwde hij zichzelf als een vakman, iemand die iets met de handen maakt, en niet zozeer als een kunstenaar.

Cor wilde het vakmanschap van glazenier doorgeven aan andere mensen. Deze gedrevenheid resulteerde ook in activiteiten als docent glaskunst/glas-in-lood. Hij was als docent verbonden aan het Pieter Breugel instituut in Veghel; het Gemerts atelier en het centrum voor kunstzinnige vorming in Uden. Cor vond het boeiend om vorm te geven aan materialen, hij nam mensen graag mee om getuige te kunnen zijn van het proces van het vormgeven aan een product. Om die reden gaf hij graag workshops en was hij vaak als deelnemer op kunstmarkten te zien. Hij vond het fijn om werk te maken waar mensen naar vroegen. Het kon ook wel eens gebeuren dat een dergelijk verzoek iets betrof dat niet aansloot bij wat hij graag zou maken. Op die momenten beschouwde hij zijn financiële beloning hiervoor als “smartegeld”.

Cor heeft velerlei ontwerpen gemaakt voor veel verschillende opdrachtgevers. Daar wil ik er een aantal van noemen.
Hij heeft tekeningen gemaakt voor de rubriek “Van Drie Kanten” in het Bisdomblad van het bisdom ’s-Hertogenbosch (1963 ). Tekeningen bij de rubriek “Natuur. En God zag dat het goed was” in het Katholiek Nieuwsblad ( 1993, 1994 ). Decorontwerper en decoruitvoerder voor het Lichtstad Revuetheater in Eindhoven ( 1996 en 1998 ). Een tekening van de kerk van Handel om daarmee geld op te halen voor het orgelfonds en tekeningen voor een kalender met straatgezichten van Handel ( samen met andere lokale tekenaars ) ten behoeve van ondersteuning van de Handelse Courant. Decorontwerper en decoruitvoerder van decors voor de eindejaarsmusicals van verscheidene groepen 8 van basisschool de Havelt. In Handel zijn nog werken van Cor te zien in de vorm van glas-in-lood werken in ramen van particulieren. En mozaïekwerken zoals “de spelende kinderen” in het Kindcentrum de Havelt bij MFA de Bron en het sociaal bankje voor het MFA de Bron. Er zijn ook reliëfwerken zoals “de twee vrouwen en een man in oude klederdracht bij een put “ in de hal van het MFA de Bron en een werk op de muur van de begraafplaats van de broeders Penitenten achter in het processiepark. De zogenaamde 15e statie ( 4 ) in het processiepark van Handel bij de kiosk en de openlucht kapel. Cor heeft als hofschilder van carnavalsstichting de Bergkneuters verscheidene carnavalskranten van tekeningen voorzien. Hij was ook verantwoordelijk voor het decoreren van de wagen van de carnavals prins en de jeugdprins/-prinses.Het is een lange lijst en dan zijn de ontwerpen voor jubilea van instellingen, bedrijven en personen nog niet vernoemd. Bijzonder was ook de samenwerking met Anton Pieck voor het ontwerpen van glas-in-lood ramen van het Autotron in Rosmalen; glas-in-lood ramen voor de Sint Jan basiliek in ‘s-Hertogenbosch en ramen van de Sint Martinuskerk in Sint Oedenrode. Al met al is deze opsomming absoluut niet compleet ( denk aan de 8000 werken waar Cor zijn medewerking aan heeft verleend ).

Dat Cor ook maatschappelijk geëngageerd was blijkt uit het gegeven dat hij parochievrijwilliger is geweest en bestuurslid van buurtvereniging de Mariawijk. In verband met zijn 60-jarige kunstenaarschap is hij gedecoreerd in de Orde van Oranje Nassau. Cor leefde met zijn omgeving mee. Hij vond zichzelf nogal pessimistisch van natuur, maar vond het leven ook erg de moeite waard. Hij had graag contact met andere mensen zoals bleek uit het uitdelen van TicTacs en het vanaf het sociaal bankje aanschouwen van het leven in Handel. En bij gelegenheid dronk hij met plezier een glas bier mee. Zijn levensmotto met betrekking tot deze contacten was: “dan doe je altijd iets op aan inspiratie en zo kun je het nuttige met het aangename verenigen”.

Cor , een markante man die op een rustige manier deel heeft genomen aan het leven in Handel. Hij is ook buiten de dorpsgrenzen actief geweest en heeft vele mensen laten genieten van zijn vakmanschap. Hij verdient aandacht zoals zo veel mensen die in een gemeenschap hun talenten mede ten dienste stellen aan die gemeenschap.